Τι είναι η ψυχοθεραπεία Gestalt;
Μια προσέγγιση που δεν ρωτά μόνο ''γιατί'' αλλά ''πώς''.
Η ψυχοθεραπεία Gestalt αναπτύχθηκε στα μέσα του 20ού αιώνα από τους Fritz και Laura Perls και τον Paul Goodman, ως μια ανθρωπιστική, βιωματική προσέγγιση με ρίζες στην ψυχανάλυση, και την υπαρξιακή φιλοσοφία. Η λέξη «Gestalt» προέρχεται από τα γερμανικά και σημαίνει «μορφή» ή «οργανωμένο σύνολο». Στη Gestalt προσέγγιση, ο άνθρωπος δεν αντιμετωπίζεται ως άθροισμα συμπτωμάτων ή επιμέρους στοιχείων, αλλά ως μια ολότητα που βρίσκεται σε διαρκή σχέση με το περιβάλλον της. Η εμπειρία του νοείται πάντα μέσα στο «εδώ και τώρα» της επαφής με τον εαυτό και τους άλλους. Το όλον είναι περισσότερο από το άθροισμα των μερών του. Με αυτή την έννοια, ο άνθρωπος δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια τραυματική παιδική ηλικία, σε μια διάγνωση, σε συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης, σε απορριπτικές σχέσεις ή εμπειρίες εκφοβισμού. Είναι κάτι πολύ ευρύτερο από όσα έχει βιώσει.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι στη συνεδρία δεν αναλύουμε απλώς προβλήματα. Παρατηρούμε μαζί πώς στέκεστε απέναντι στη ζωή σας, τι επαναλαμβάνεται, τι αποφεύγεται, τι ζητά χώρο και πειραματιζόμαστε με νέους τρόπους να υπάρχετε, πρώτα μέσα στην ασφάλεια της θεραπευτικής σχέσης και μετά έξω, στη ζωή. Μπορούμε να είμαστε ταυτόχρονα και αυτοί που έχουν πληγωθεί, και αυτοί που έχουν προσπαθήσει να σταθούν δίπλα στον εαυτό τους, να τον κρατήσουν, να τον φροντίσουν και να τον οδηγήσουν προς μια διαδικασία ίασης.
Οι βασικές αρχές
Το «εδώ και τώρα»
Η Gestalt δεν αγνοεί το παρελθόν, αλλά το συναντά εκεί όπου ζει: στο παρόν. Ό,τι μας διαμόρφωσε εμφανίζεται μέσα στη συνεδρία, στον τρόπο που μιλάμε, αναπνέουμε, κινούμαστε και σχετιζόμαστε. Δουλεύοντας με αυτό που συμβαίνει τώρα, η αλλαγή δεν μένει θεωρητική, αλλά γίνεται βιωματική
Η θεραπευτική σχέση ως διάλογος
Η ψυχοθεραπεύτρια δεν είναι αποστασιοποιημένη παρατηρήτρια αλλά παρούσα συνομιλήτρια. Η σχέση θεραπεύτριας-θεραπευομένων είναι η ίδια πεδίο εργασίας: μέσα της αναδύονται και μπορούν να αλλάξουν τα μοτίβα που επαναλαμβάνουμε σε όλες μας τις σχέσεις. Και αυτό αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία να πω αυτό που δεν τολμώ αλλού σε μια ασφαλή σχέση που δεν θα με κρίνουν
Επίγνωση (awareness)
Κεντρικός στόχος είναι να αντιληφθούμε πώς κάνουμε αυτό που κάνουμε: τι αποφεύγουμε, πώς εγκαταλείπουμε τον εαυτό μας, τι χρειαζόμαστε και δεν ζητάμε. Η επίγνωση δεν είναι απλή γνώση, είναι η εμπειρία του να βλέπεις και να παρατηρείς τον εαυτό σου εν δράσει, και είναι το πρώτο βήμα κάθε αυθεντικής αλλαγής.
Ολιστική ματιά
Σκέψη, συναίσθημα και σώμα δεν διαχωρίζονται. Ένα σφιγμένο σαγόνι, μια ρηχή αναπνοή, μια στάση του σώματος λένε συχνά όσα δεν έχουν βρει ακόμα λέξεις. Η Gestalt ακούει ολόκληρο τον άνθρωπο.
Το πείραμα
Αντί να μιλάμε μόνο για την αλλαγή, τη δοκιμάζουμε με ασφάλεια μέσα στη συνεδρία: ένας διάλογος που δεν έγινε ποτέ, μια φράση ειπωμένη αλλιώς, μια καινούργια στάση απέναντι σε κάτι παλιό. Η εμπειρία διδάσκει βαθύτερα από την ανάλυση.
Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη;
Ναι. Συστηματικές ανασκοπήσεις της εμπειρικής έρευνας δείχνουν ότι η Gestalt ψυχοθεραπεία έχει αποτελεσματικότητα συγκρίσιμη με άλλες τεκμηριωμένες προσεγγίσεις, με ευρήματα σε διαταραχές διάθεσης, άγχος, ψυχοσωματικά αιτήματα, συναισθηματική ρύθμιση και αυτο-αποτελεσματικότητα. Παράλληλα, η σύγχρονη έρευνα της ψυχοθεραπείας συνολικά καταλήγει σταθερά στο ίδιο συμπέρασμα: ο ισχυρότερος προβλεπτικός παράγοντας του θεραπευτικού αποτελέσματος είναι η ποιότητα της θεραπευτικής σχέσης — δηλαδή ακριβώς αυτό που η Gestalt τοποθετεί στο κέντρο της μεθόδου της. Η έρευνα στο πεδίο συνεχίζεται ενεργά, με διεθνή ερευνητική βάση δεδομένων υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας Gestalt (EAGT).
Για περαιτέρω ανάγνωση
Επιστημονικά άρθρα & έρευνα
Θέλετε να δείτε πώς δουλεύει στην πράξη;